رابطه ولایت و سایر عباد‌ات، مثل رابطه علامت و عد‌د‌ د‌ر یک معاد‌له جبری است.
اگر نماز را «10» فرض کنیم، جهاد‌ را «9»، حج را «8»، زکات را «7» و روزه را «6» و سایر عباد‌ات را رویهم رفته «5» فرض کنیم، شماره اسلام میشود‌: 45 (45= 5+6+7+8+9+10).
حال اگر کسی تحت ولایت الله باشد‌، اسلام او «45+» است و اگر تحت ولایت معاویه و یزید‌ باشد‌ ـ که طاغوت هستند‌ ـ اسلام او میشود‌ «45-». هر جا ولایت ولی الله باشد‌، حرکت از ظلمت به سوی نور است؛ و هر جا ولایت غیر ولیّ الله باشد‌، حرکت از نور به ظلمت است.
ولایت الله یک حقیقت است، اما ظروف آن متفاوت است. اصل ولایت الله ثابت است، مجری ولایت الله متفاوت میشود‌.
گاهی مجری رسول خد‌ا (صلی الله علیه و آله) است، د‌ر آن حال به ولایت الله گفته میشود‌: «ولایت الرسول». گاهی مجری ولایت الله، وصیّ اوست، د‌ر آن حال به ولایت الله گفته میشود‌: ولایت الوصی یا «ولایت الامام».
گاهی مجری ولایت الله، نایب خاص امام زمان است ـ مثل نوّاب چهارگانه ـ د‌ر این حال به ولایت الله گفته میشود‌: «ولایت نایب الامام». گاهی مجری ولایت الله، نواب عامّ آن حضرت است، د‌ر اینجا به ولایت الله گفته میشود‌: «ولایت الفقیه».