باسمه تعالی

آناتومی دستگیرشدگان دی ۱۴۰۴

[ تحلیل یک بحران جوان‌محور]
(نمونه آماری: ۱۱٬۲۵۲ نفر)

ترکیب جمعیتی

جنسیت
٪۸۸ مرد
٪۱۲ زن
کنش‌های خشن و پرخطر همچنان مردانه است و البته همسو با الگوهای جهانی افراط‌گرایی است.

تابعیت
٪۹۹ ایرانی

این داده فرضیه «محوریت خارجی» را به‌طور جدی تضعیف می‌کند. ریشه‌ها عمدتاً داخلی، اجتماعی و ساختاری است و نه صرفاً نفوذ بیرونی.

تحلیل وضعیت خانوادگی و سنی:

تأهل
٪۸۲ مجرد
مجرد بودن معمولاً با این عوامل همبستگی دارد:
▫️ناپایداری هویتی
▫️ریسک‌پذیری بالاتر
▫️ضعف پیوندهای اجتماعی.

سن
🔹 ٪۷۷ زیر ۳۰ سال
🔹 ٪۲۷ زیر ۱۸ سال

مهم‌ترین یافته این داده اینکه؛ بحران‌های “جوان‌محور” و “نوجوان‌محور” نشانه‌ چند موضوع مهم است:
۱. شکست در جامعه‌پذیری
۲. بحران معنا و هویت
۳. تأثیرپذیری شدید از شبکه‌های اجتماعی و
۴. تأثیرپذیری شدید از روایت‌های هیجانی.

مذهب
٪۹۹ شیعه
از این رو؛ بحران مسئله ای فرقه‌ای یا مذهبی کلاسیک نیست.

لذا ماهیت بحران؛ کاملا
اجتماعی
هویتی
سیاسی،
روانی
است.

فقدان سابقه کیفری

٪۹۳ بدون سابقه دستگیری

لذا عموم این افراد «مجرم حرفه‌ای» نیستند.

نتیجه مهم: حکمرانی با رادیکالیزه‌شدن سریع و کوتاه‌مدت مواجه است و نه بزهکاری مزمن.

تحلیل وضعیت اقتصادی

🔹٪۶۵ طبقه متوسط
🔹٪۳۲ طبقه فرودست
🔹 ۳٪ مرفه
از این رو؛ “فقر مطلق” عامل اصلی این بحران نیست، اما:
▫️فشار اقتصادی
▫️بی‌آیندگی
▫️احساس نابرابری
▫️فقدان تحرک اجتماعی
در ایجاد بحران نقش کلیدی دارد.

سطح تحصیلات

🔹٪۸۸ دیپلم و زیردیپلم
🔹فقط ۷٪ لیسانس و بالاتر

این داده نشان‌دهنده:
▫️ضعف تحلیل انتقادی
▫️آسیب‌پذیری بالا در برابر روایت‌های ساده و هیجانی
▫️فاصله از نهادهای رسمی تولید معنا

وضعیت شغلی

🔹٪۱۷ دانش‌آموز
🔹٪۶ دانشجو
🔹٪۶۰ شغل آزاد
🔹٪۷ بیکار

این داده سه نکته هشداردهنده را بیان می کند:
▫️سهم بالای دانش‌آموزان؛ زنگ خطری است جدی برای نظام آموزشی
▫️شغل آزاد = ناپایداری اقتصادی
▫️اشتغال رسمی بسیار پایین (دولتی فقط ۲٪)

جمع‌بندی کلی در تحلیل الگوی غالب دستگیرشدگان:
مرد، جوان، مجرد، ایرانی، شیعه، کم‌تحصیل و بدون سابقه کیفری محکوم به آینده شغلی و هویتی نامطمئن

نتیجه‌گیری راهبردی
تحلیل این داده‌ها نشان می‌دهد:
🔹مسئله صرفاً امنیتی نیست.
🔹برخوردهای صرفاً پلیسی دارای اثر کوتاه‌مدت است.

تحلیل ریشه‌های بحران:
🔹آموزش
🔹اقتصاد جوانان
🔹هویت
🔹رسانه و شبکه‌های اجتماعی
🔹احساس بی‌عدالتی و بی‌صدایی.

در پایان:
افراط‌گرایی در این نمونه، بیش از آن‌که محصول “ایدئولوژی مذهبی” یا “نفوذ خارجی” باشد، نتیجه‌ی “بحران جوانی” و ” بحران هویت” است.

نظریه راهبردی
ضرورت‌ توجه کامل به وضعیت فرهنگی اجتماعی درون کشور

با توجه به بررسی و قانون نگاری اصل ۲۷ قانون اساسی توسط مجلس شورای اسلامی در زمینه “حق اجتماع، راهپیمائی و اعتراض قانونی مردم”
و در راستای تحقق منویات مقام معظم رهبری در تبیین “مشروعیت اعتراض” و “ممنوعیت اغتشاش":

۱. باید صدای معترضان بویژه نوجوانان و جوانان معترض را اولا؛ به رسمیت شناخت و ثانيا؛ افکارشان را به شکل شفاف شنید و مورد توجه قرار داد.

۲. باید استدلال‌ همه را شنید و سخنان آنان را به نقد و مباحثه عالمانه کشید؛ حتی کسانی که گمان می‌کنند دخالت خارجی به نفع آینده کشور است و از این رهگذر ایران تجزیه نخواهد شد.

۳. نباید از این گفت‌وشنودها ترسید، بلکه بهتر است با شجاعت علمی، به سوی یک عقلانیت بین‌الاذهانی و مفاهمه بینانسلی گام برداشت.

۴. نباید یک «پدیده نرم اجتماعی» را ناآگاهانه یا از سر عمد، به یک «جنگ سخت» تبدیل کرد.

۵. از این رو باید بررسی و واکاوی کرد؛ ایران، چگونه می تواند از سویی در برابر یک «هجوم ضدفرهنگی و ضدتمدن انسانی» از بیرون (و در برابر کشورهای متخاصم) مقاومت کند، و از دیگر سو، در برابر «چرخش تمدنی» از درون نیز غافل و منفعل نماند؛
تا در نهایت، سر به سلامت ببرد؟

چراکه اینک؛ “ایران فرهنگی تمدنی"، در حال محک خوردن است.
این آزمون آزمون‌هاست برای همه نسل‌ها که چگونه در برابر دو هجوم همزمان؛ «حمله» از بیرون و «چرخش» از درون زنده و پایدار بماند
این موقعیت مرزی لب به لب تاریخی را باید به درستی دریافت.